EUDR Gids - Deel 1: Welke verplichtingen gelden écht voor jouw bedrijf? 

De EUDR lijkt voor de hand liggend.  

Er is een lijst met risico grondstoffen die onder de EUDR vallen en als je een van deze grondstoffen importeert naar de EU, exporteert vanuit de EU, verwerkt of verhandeld in de EU – gelden er verschillende verplichtingen.   

Maar wanneer je je in de EUDR verdiept zijn er ineens uitzonderingen, details en voorbeelden die voor veel verwarring zorgen.   

• Wanneer valt een risicogrondstof wel of niet onder jouw verantwoordelijkheid? Wanneer ben je een marktdeelnemer?   
• Wanneer ben je een downstreammarktdeelnemer of handelaar?   
• Maakt je plek in de keten uit?   
• Wanneer heb je géén EUDR verplichtingen?  

In deze gids lopen we door 5 praktische vragen en antwoorden die bepalen wat jouw uiteindelijke EUDR scenario én bijbehorende verplichtingen zijn.   

We hebben de EUDR wetgeving, inclusief de wetswijziging, compleet doorgespit - zo hoef jij dat niet meer te doen. 

**Let op: per product kunnen je EUDR verplichtingen anders zijn, doorloop deze stappen daarom per product of productgroep.   

Wat is de EUDR? (kern, uitstel en doelgroep) 

De EUDR verplicht bedrijven om verantwoordelijkheid te nemen in de strijd tegen wereldwijde ontbossing. Het doel: alleen nog producten op de Europese markt brengen die vrij zijn van ontbossing en illegale productiepraktijken. Vanaf 30 december 2026 (30 juni 2027 voor micro- en kleine bedrijven) mogen risicogrondstoffen of producten met risicogrondstoffen alleen nog op de EU-markt worden gebracht, verhandeld, of geëxporteerd als het product:  

• vrij is van ontbossing  
• is geproduceerd volgens de wetgeving van het land van herkomst  
• is gedekt door een zorgvuldigheidsverklaring   

Vanaf wanneer geldt de EUDR?  

• Grote en middelgrote bedrijven: 30 december, 2026  
• Micro- en kleine bedrijven: 30 juni 2027 

Wie moet voldoen aan de EUDR?  

De EUDR wetgeving geldt voor alle Niet-MKB en MKB bedrijven die risicogrondstoffen of relevante producten met één of meer van de 7 risicogrondstoffen:  

1) op de EU-markt brengen (direct zonder verwerking- of met verwerking tot nieuw product),   

2) vanuit de EU exporteren  

3) of binnen de EU verhandelen.   

Onder de EUDR word je als MKB gezien als je geen micro of klein bedrijf bent, maar wél aan minstens twee van deze drie voldoet: 

• Balans: maximaal €20 miljoen 
• Jaaromzet: maximaal €40 miljoen 
• Werknemers: maximaal 250 

Onder de EUDR word je als  microbedrijf gezien als je aan minstens twee van deze drie eisen voldoet: 

• Balans: maximaal €350.000 
• Jaaromzet: maximaal €700.000 
• Werknemers: maximaal 10 

Onder de EUDR word je als klein bedrijf als je aan minstens twee van deze drie eisen voldoet: 

• Balans: maximaal €4 miljoen 
• Jaaromzet: maximaal €8 miljoen 
• Werknemers: maximaal 50 

Wat als je niet voldoet aan de EUDR? 

Val je onder de EUDR, dan is het cruciaal dat je op tijd en volledig aan de EUDR-verplichtingen voldoet. Doe je dat niet: 

• Kun je een boete krijgen tot wel 4% van je EU-omzet.  
• Kunnen je producten worden tegengehouden bij de douane, wanneer ze geen geldige zorgvuldigheidsverklaring hebben. 
• Kunnen je producten worden vernietigd wanneer je ze al op de EU markt hebt staan. 

Wordt de EUDR nog uitgesteld? 

De EUDR zou oorspronkelijk ingaan per december 2024. De ingangsdatum is uitgesteld tot december 2026 voor grote en middelgrote bedrijven. Voor micro- en kleine bedrijven naar 30 juni 2027.  

Wat moet je doen voor de EUDR? (6 vragen, 5 scenario’s) 

De EUDR verplichtingen verschillen per bedrijf.  

Per product kun je uiteindelijk vallen in één of meerdere van 5 EUDR scenario’s. Dit is afhankelijk van 3 kernfactoren:  

1. HS code: Valt je ingekochte en/of geproduceerde grondstof of product onder de EUDR? (Check met Vraag 1) 
2. Rol in de markt: ben je marktdeelnemer, downstreammarktdeelnemer of een handelaar? (Check met Vraag 2, 3, 4) 
3. Bedrijfsgrootte: Ben je MKB of niet-MKB? (Check met Vraag 5) Ben je een marktdeelnemer, dan kijk je ook of je onder de primaire micro- of kleine marktdeelnemer definitie valt (Check met Vraag 6). 

Wat je uiteindelijke verplichtingen zijn hangt met name af van je rol in de markt.

Loop nu per product of productgroep door de onderstaande vragen: 

Vraag 1 - Valt je ingekochte product (deels) onder  de EUDR? 

Wat: Check of de grondstoffen of producten die je inkoopt of direct produceert, onder de Annex I Van de EUDR vallen. 

Antwoord: 

• Nee: Je hebt geen EUDR verplichtingen 
• Ja: Ga door naar Vraag 2 

Doe de check: 

De EUDR geldt voor zeven risicogrondstoffen en een aantal producten waarin de risicogrondstoffen verwerkt zijn. Breng jij één of meerdere van deze risicogrondstoffen or relevante producten op de EU markt, exporteer jij ze of verhandel je erin? Dan val je onder de EUDR.  De zwaarte van je verplichtingen kan echter verschillen – en ontdek je bij de volgende stappen.  

De volledige lijst van relevante grondstoffen, producten en bijbehorende HS-codes vind je hier .

De 7 risicogrondstoffen van de EUDR:  

• cacao 
• koffie 
• hout 
• soja 
• palmolie 
• rubber 
• rund(vlees) 
   

Producten van de EUDR: 

In de Annex I staan naast de risicogrondstoffen ook HS-codes van relevante eindproducten die deels de risicogrondstoffen bevatten, zoals chocolade.  

Wanneer jij 1 van deze producten inkoopt of produceert, is het niet relevant hoeveel van de risicogrondstof het relevante product bevat. Ook als jouw chocoladereep maar 1% cacao bevat, moet je alsnog aan de EUDR-verplichtingen voldoen. 

FAQ 1: Wat als ik producten produceer waarin EUDR risicogrondstoffen verwerkt zijn? 

Wél HS code uit Annex I: Als de HS code van het product dat je produceert in de Annex I staat, ben je verplicht aan de EUDR te voldoen.   

Géén HS code uit Annex I: Als de HS code van het product dat je produceert niet in de Annex I staat, maar wel onderdelen bevat van risicogrondstoffen (zoals leer, hout of rubber), gelden er 3 scenario’s die bepalen of je EUDR plichtig bent of niet.   

Scenario 1: Je hebt zélf de risicogrondstof geïmporteerd van buiten de EU 

→ Je moet wel voldoen aan de EUDR verplichtingen  

 Het importeren via de douane (ook wel "in het vrije verkeer brengen") telt als het op de EU-markt brengen van de risicogrondstof, ook als het eindproduct zelf niet relevant is. Zie 2.1 in bron.   

Bijvoorbeeld:   

• Een Nederlands kippenbedrijf importeert sojameel (relevant product) vanuit Brazilië en voedt de kippen (niet-relevant product) die later worden verkocht. Hoewel de kippen niet-relevant zijn, wordt het sojameel via het proces van "in het vrije verkeer brengen" officieel op de EU-markt gebracht, en moet het bedrijf voor het sojameel aan de EUDR-verplichtingen voldoen.  

Scenario 2: Je produceert zelf risicogrondstoffen die je direct in een eindproduct verwerkt.  

→ Je moet wel voldoen aan de EUDR-verplichtingen. 

Wanneer je zelf een risicogrondstof produceert en deze direct binnen je eigen bedrijf verwerkt tot een eindproduct, telt dit als het op de EU-markt brengen van die grondstof, ook als het eindproduct zelf niet relevant is. 

Bijvoorbeeld:  

• Een Italiaanse boer teelt soja (risicogrondstof) en verwerkt deze direct tot biodiesel (niet-relevant product). Hoewel biodiesel (nog) geen relevant product is, moet de boer voor de soja wél aan de EUDR voldoen. Het gebruik binnen de eigen bedrijf telt namelijk als op de markt brengen. 

Scenario 3: Je hebt de risicogrondstof ingekocht van een EU-leverancier. 

→ Je hoeft niet aan de EUDR-verplichtingen te voldoen.   

De risicogrondstof is al op de EU-markt gebracht door een ander bedrijf. Jij brengt dus alleen een niet-relevant product op de markt.   

Bijvoorbeeld  

• Een Duits autobedrijf koopt leer van runderen (relevant product) van een Italiaanse leverancier om auto’s te maken. Het autobedrijf brengt alleen de auto’s (niet-relevant product) op de markt en hoeft daarom niet aan de EUDR te voldoen. 

Vraag 2 - Breng je de risicogrondstof of het relevante product (direct of na bewerking) als eerste op de markt; of exporteer je het?  

Wat: Check je rol in de markt voor het product dat je inkoopt, exporteert en/of produceert. Zoek uit of je een marktdeelnemer / downstreammarktdeelnemer, of een handelaar bent

Antwoord:  

• Ja: Je bent marktdeelnemer of downstreammarktdeelnemer, ga door naar Vraag 3  
• Nee: Je bent handelaar, ga door naar Vraag 5

Doe de check:   

Ben je marktdeelnemer / downstreammarktdeelnemer of handelaar? 

Marktdeelnemer / Downstreammarktdeelnemer 

Een marktdeelnemer / downstreammarktdeelnemer** is een bedrijf dat relevante producten voor het eerst op de EU markt brengt of exporteert naar buiten de EU.   

Als een bedrijf een risicogrondstof importeert via de douane (ook wel ‘in het vrije verkeer brengen’) telt dit ook als het op de EU-markt brengen. Dit geldt ook als de risicogrondstof door hetzelfde bedrijf wordt verwerkt in een eindproduct dat niet onder de EUDR valt; het bedrijf is in dat geval alsnog marktdeelnemer voor de risicogrondstof. 

**Let op: In de EUDR wordt met ‘marktdeelnemer’ uitsluitend de upstream martkdeelnemer bedoeld. Voor de downstream partij bestaat een aparte categorie: de downstreammarktdeelnemer. Dit onderscheid is belangrijk, omdat voor marktdeelnemers zwaardere verplichtingen gelden dan voor downstreammarktdeelnemer. 

Handelaar 

Een handelaar is een bedrijf dat relevante producten verhandelt op de EU-markt, zonder deze zelf als eerste op de markt te brengen of te exporteren. Een handelaar koopt dus producten in van een marktdeelnemer (of van een andere handelaar) en verkoopt deze door binnen de EU zónder dat het product verwerkt wordt tot een ander relevant product.  

Voorbeelden van handelaren:  

• Een Nederlandse distributeur die chocolade van een andere EU-fabrikant inkoopt en doorverkoopt aan supermarkten;  
• Een Spaanse groothandel in rubberproducten die deze inkoopt van een EU-importeur;  
• Een Belgische retailer die leren schoenen van een Italiaans merk doorverkoopt aan consumenten.  

FAQ 2: Kun je zowel handelaar als marktdeelnemer of downstreammarktdeelnemer zijn?  

Ja dit kan zeker. Je hebt dan een dubbelrol. Verkoop jij verschillende producten die onder de EUDR vallen, dan is het van belang om de bovenstaande kernfactoren per relevant product te bepalen.  

Het kan namelijk zo zijn dat je voor het ene product marktdeelnemer bent, terwijl je voor het andere product handelaar bent. In dat geval gelden er andere verplichtingen per product en zul je aan de verplichtingen voor beiden scenario’s moeten voldoen.   

Bijvoorbeeld:   

• Een Duitse rubbergroothandel die natuurrubber (relevant product 1) uit Indonesië importeert, is een marktdeelnemer. Maar als hetzelfde bedrijf ook afgewerkte autobanden (relevant product 2), gemaakt van rubber uit Thailand, koopt van een Franse leverancier en doorverkoopt, dan is het bedrijf voor die specifieke transactie een handelaar. 

Vraag 3: Exporteer jij de risicogrondstof of het relevante product naar buiten de EU? 

Wat: Check of je de risicogrondstof of het relevante product exporteert naar buiten de EU. 

Antwoord:   

• Ja: Je bent marktdeelnemer, ga door naar Vraag 5 en 6
• Nee: Ga door naar Vraag 4 

Vraag 4: Gebruik je risicogrondstoffen of producten die al eerder door een andere partij op de EU-markt zijn gebracht? 

Wat: Check of je de risicogrondstof of het relevante product (1) direct inkoopt van buiten de EU, (2) zelf produceert, of (3) inkoopt van een tussenpartij/leverancier in de EU.   

Antwoord:   

• Ja: Je bent downstreammarktdeelnemer, ga door naar Vraag 5 
• Nee: Je bent marktdeelnemer, ga door naar Vraag 5 en 6 

Doe de check:  

Marktdeelnemer  

Een marktdeelnemer is een bedrijf dat (1) een relevant product importeert van buiten de EU en op de EU-markt brengt, (2) eigen productie op de markt brengt, of (3) een relevant product exporteert

Voorbeelden van marktdeelnemers:  

• Een meubelmaker in België die tropisch hardhout uit Brazilië importeert (rol: marktdeelnemer) en hier meubels van maakt en binnen de EU verkoopt (rol: downstreammarktdeelnemer). 
• Een Italiaanse sojaboer die haar soja verkoopt aan een Nederlandse groothandel. 
• Een Nederlandse groothandel die gezaagd teak-hout uit Myanmar inkoopt van een Belgische houthandel (rol: handelaar) en dit hout direct exporteert naar een klant in Engeland (rol: marktdeelnemer).  

** Let op: de meubelmaker heeft een dubbelrol. Voor de geïmporteerde risicogrondstof (hout) die hij via de douane in “vrij verkeer” brengt, treedt hij op als marktdeelnemer. Wanneer hij deze grondstof vervolgens in de EU verwerken tot een nieuw relevant eindproduct met een andere HS-code (meubels) vervult hij de rol van downstreammarktdeelnemer.  

Downstreammarktdeelnemer 

Een downstreammarktdeelnemer is een bedrijf dat een risicogrondstof of relevant product dat al op de EU-markt is gebracht, verwerkt tot een ander relevant product met een andere HS-code (die in Annex I staat). 

Voorbeelden van downstreammarktdeelnemers:  

• Een Italiaanse fabrikant die natuurrubber inkoopt van een Spaanse leverancier en dit verwerkt tot autobanden; de autobanden worden verkocht in de EU. 
• Een Belgische chocoladefabrikant die cacao inkoopt van een Franse leverancier en dit verwerkt tot chocola; de chocola wordt verkocht in de EU. 

FAQ 3: Wat als ik als downstreammarktdeelnemer een product produceer dat niet op de Annex I lijst staat?  

In dit geval ben je niét verplicht te voldoen aan de EUDR, tenzij je zelf ook de risicogrondstoffen of producten inkoopt van buiten de EU (die wél op Annex I lijst staan). Zie FAQ 1 voor extra uitleg.

Vraag 5: Ben je een MKB bedrijf?   

Wat: Check of je een MKB- bedrijf bent volgens de EUDR definitie. MKB bedrijven hebben iets minder verplichtingen dan niet MKB-bedrijven.   

Antwoord:  

• Ja: Je bent MKB marktdeelnemer**, MKB downstreammarktdeelnemer, of MKB handelaar 
• Nee: Je bent niet-MKB marktdeelnemer**, niet-MKB downstream marktdeelnemer, of niet-MKB handelaar 

**Let op: Ben jij marktdeelnemer, beantwoord dan ook nog vraag 6 

Vraag 6: Ben jij een primaire micro- of kleine marktdeelnemer?    

Wat: Check of je een primaire micro- of kleine marktdeelnemer bent volgens de EUDR definitie. Voldoe je aan de voorwaarden? Dan gelden versoepelingen. 

Antwoord:  

• Ja: Je bent primaire micro- of kleine marktdeelnemer 
• Nee: Je valt onder de verplichtingen van een ‘gewone’ marktdeelnemer met zwaardere verplichtingen  

Doe de check:  

Primaire micro- of kleine marktdeelnemer 

De categorie marktdeelnemer heeft er een subcategorie: primaire micro- of kleine marktdeelnemer. Dit is een marktdeelnemers die:  

1. Onder de definitie van micro- of klein bedrijf valt**;  
2. Gevestigd is in een laag-risicoland; én 
3. EUDR-relevante producten uit eigen productie op de markt brengt of exporteert.  

**Let op: Voor de EUDR bepaal je de bedrijfsgrootte op basis van het bedrijfsdeel dat betrekking heeft op de risicogrondstoffen en producten. Is je bedrijf als geheel groter, maar voldoet het specifieke EUDR-deel wel aan de bedrijfsgrootte-eisen? Dan val je voor de EUDR alsnog onder de definitie van een micro- of kleine onderneming. 

Belangrijk: je moet aan álle criteria voldoen. Als je een micro- of klein bedrijf bent qua bedrijfsgrootte, val je dus niet automatisch onder de versoepeling. 

Zie hieronder je verplichtingen per scenario. 

Welke EUDR verplichtingen gelden voor mij?  

Voor iederéén die onder de EUDR valt, gelden de drie basisvoorwaarden.  

Een relevant product mag alleen op de EU-markt worden gebracht of worden uitgevoerd als het: 

• vrij is van ontbossing; 
• is geproduceerd volgens de wetgeving van het land van herkomst; 
• vergezeld gaat van een zorgvuldigheidsverklaring (of vereenvoudigde aangifte). 

Daarnaast zijn er per scenario specifieke verplichtingen.  

Zodra je, per relevant product, hebt uitgezocht welk EUDR scenario voor jou geldt, kan je in het overzicht hieronder vinden welke verplichtingen voor jouw bedrijf gelden.   

1. Niet-MKB marktdeelnemer  

Wie: Niet-MKB bedrijf dat voor het eerst een risicogrondstof of relevant product importeert of produceert en dit op de markt brengt; of exporteert.  

Voor jou gelden de meeste EUDR verplichtingen:   

• Je bent verplicht om een volledig zorgvuldigheidsstelsel op te zetten en  om dit stelsel jaarlijks te herzien.   
• Op basis hiervan moet je een een zorgvuldigheidsverklaring opstellen en indienen.   
• Ook heb je een jaarlijkse rapportageplicht omtrent je zorgvuldigheidsstelsel.   
• Tot slot heb je een communicatieplicht en een documentatieplicht om relevante EUDR-gegevens 5 jaar te bewaren  

2. MKB marktdeelnemer   

Wie: MKB bedrijf dat voor het eerst een risicogrondstof of relevant product importeert of exporteert.  

Voor jou gelden ook bijna de alle EUDR verplichtingen:   

• Je moet je wel een volledig zorgvuldigheidsstelsel opzetten en een zorgvuldigheidsverklaring opstellen en indienen; het stelsel moet je jaarlijks herzien.  
• Om de lasten iets te verlichten, heb jij als MKB-bedrijf géén rapportageplicht.   
• Wel heb je een communicatieplicht en een documentatieplicht om relevante EUDR-gegevens 5 jaar te bewaren  

3. Primaire micro- of kleine markdeelnemer 

Wie: Een micro- of klein bedrijf dat gevestigd is in een laag-risicoland en uitsluitend EUDR-relevante producten uit eigen productie op de markt brengt of exporteert. 

Voor jou geldt een versoepeling voor zorgvuldigheid: 

• In plaats van een volledige zorgvuldigheidsverklaring moet jij een vereenvoudigde eenmalige aaangifte doen. 
• Je volgt een vereenvoudigde zorgvuldigheidsprocedure. 
• Tot slot heb je een communicatieplicht en een documentatieplicht om de aangifte 5 jaar te bewaren 

4. Niet-MKB downstreammarktdeelnemer + niet-MKB handelaar  

Wie:  

• Niet-MKB downstreammarktdeelnemer: Niet-MKB bedrijf dat een risicogrondstof of relevant product inkoopt vanuit de EU-markt en verwerkt tot een nieuw relevant product dat op de EU-markt wordt gebracht; of 
• niet-MKB handelaar: Niet-MKB bedrijf dat bedrijf dat relevante producten verhandelt op de EU-markt, zonder deze zelf als eerste op de markt te brengen of te exporteren. 

Voor jou gelden een aantal lichte verplichtingen:  

• Verplichte registratie in TRACES. 
• Informatieplicht: je moet gegevens van leveranciers en afnemers bijhouden. 
• Bij directe afname van een (upstream) marktdeelnemer: ook het referentienummer of aangifte-ID van de zorgvuldigheidsverklaring vastleggen. 
• Bewaarplicht: deze informatie moet je minimaal vijf jaar bewaren. 
• Bij concrete aanwijzingen van niet-naleving van je leverancier: Meldplicht als het product al in de handel is gebracht; of Verificatieplicht als het product nog niet in de handel is gebracht. Het product mag alleen worden verhandeld als uit die verificatie blijkt dat het voldoet aan de EUDR. 

5. MKB downstreammarktdeelnemer + MKB handelaar 

Wie: 

• MKB downstreammarktdeelnemer: MKB bedrijf dat een risicogrondstof of relevant product inkoopt van de EU-markt en dit verwerkt tot een nieuw relevant product dat op de EU-markt wordt gebracht of wordt geëxporteerd. 
• MKB handelaar: MKB bedrijf dat bedrijf dat relevante producten verhandelt op de EU-markt, zonder deze zelf als eerste op de markt te brengen of te exporteren 

Voor jou gelden een aantal lichte verplichtingen: 

• Informatieplicht: je moet gegevens van leveranciers en afnemers bijhouden. 
• Bij directe afname van een marktdeelnemer: ook het referentienummer of aangifte-ID van de zorgvuldigheidsverklaring vastleggen. 
• Bewaarplicht: deze informatie moet je minimaal vijf jaar bewaren. 
• Bij concrete aanwijzingen van niet-naleving van je leverancier: Meldplicht als het product al in de handel is gebracht. 

Praktische EUDR vervolgstappen: 

Om je EUDR scenario en bijbehorende EUDR-verplichtingen te bepalen doorloop je 5 stappen per product(groep):  

1. Inventariseer welk van je ingekochte/geproduceerde grondstoffen of producten risicogrondstoffen bevatten en check de HS code. (Annex I)  
2. Bepaal per relevant product je rol vanuit de markt (marktdeelnemer of handelaar)  
3. Bepaal per relevant product je rol vanuit de keten (marktdeelnemer, downstreammarktdeelnemer of handelaar)   
4. Check of je MKB of niet MKB bedrijf bent  
5. Ben jij marktdeelnemer? Check dan of je voldoet aan de definitie van een primaire micro- of kleine marktdeelnemer. 

Controleer per relevante product (groep), welk scenario en bijbehorende verplichtingen gelden. Voer deze vervolgens uit.  

Let op dat je per relevant product je rol bepaalt. Want als je voor twee producten in twee verschillende scenario’s valt, heb je per product ook verschillende EUDR-verplichtingen. Deze zul je allemaal moeten doen. 

Bronnen: 

• EUDR  
• EUDR definitieve wetswijziging
• NVWA  
• Europese Union Green forum  
• EUDR Compliance 
• EUDR FAQs 
• EUDR Factsheet SMEs 
• EUDR wordt niet nogmaals uitgesteld 
• EUDR uitgesteld